Werkgelegenheid en werkloosheid

Werkgelegenheid en werkloosheid bleef stabiel in eerste kwartaal 2020

Werk & Opleiding
Werkgelegenheid en werkloosheid bleef stabiel in eerste kwartaal 2020

Statbel, het Belgische statistiekbureau, publiceert vandaag de resultaten van de Enquête naar de Arbeidskrachten voor het eerste kwartaal van 2020, dus tot en met 31 maart 2020. Op het einde van dit kwartaal zorgde de Covid-19 pandemie voor grote veranderingen in de arbeidssituatie van een groot deel van de bevolking. De eerste tekenen daarvan zijn nog maar zeer beperkt zichtbaar in de kwartaalcijfers, die een gemiddelde weergeven voor het hele kwartaal. Om de recente gebeurtenissen beter te kunnen opvolgen publiceert Statbel sinds kort ook voorlopige cijfers op maandbasis (https://statbel.fgov.be/nl/themas/datalab/maandelijkse-cijfers-over-de-…). Die tonen aan dat de gevolgen van de Covid-19-crisis pas volgend kwartaal volop zichtbaar zullen zijn. De cijfers voor mei 2020 worden gepubliceerd op donderdag 9 juli 2020. De definitieve cijfers over het tweede kwartaal volgen eind september.

2019 was een gunstig jaar op de arbeidsmarkt. In het eerste kwartaal van 2020 zijn geen grote verschuivingen merkbaar. De werkgelegenheidsgraad bedraagt 70,4% op nationaal niveau. We zien een lichte stijging in Brussel (62,6%) en Wallonië (64,2%), terwijl er sprake is van een lichte daling in Vlaanderen (75,4%). Daarmee blijven de verschillen tussen de gewesten onderling vrij groot.

In de werkloosheidsgraad houdt de dalende trend van de afgelopen jaren nog even aan, vooral dan in Brussel en Wallonië. In Brussel bedraagt de werkloosheidsgraad van 15-64-jarigen in het eerste kwartaal van 2020 11,2% en in Wallonië 7,1%. In Vlaanderen zien we na de sterke daling in het vorige kwartaal opnieuw een lichte stijging. De werkloosheidsgraad blijft er met 3,1% wel zeer laag.

Verdere details leest u hieronder.

Werkgelegenheidsgraad van 20- tot en met 64-jarigen:

70,4% van de 20-64-jarigen aan het werk

We zien slechts weinig evolutie in de werkgelegenheidsgraad van het eerste kwartaal van 2020, vergeleken met de cijfers van het vorige kwartaal. In de leeftijdsgroep van 20 tot en met 64 jaar, wat de doelgroep is van de EU2020 indicator, bedraagt het cijfer in het eerste kwartaal van 2020 70,4% ten opzichte van 70,5% in het vierde kwartaal van 2019. In vergelijking met de cijfers van hetzelfde kwartaal van vorig jaar zien we wel nog een duidelijke stijging, namelijk van 69,8% naar 70,4%.

Kloof werkgelegenheidsgraad mannen en vrouwen opnieuw iets groter

Terwijl we de kloof tussen de werkgelegenheidsgraad van mannen en vrouwen de voorbije jaren geleidelijk aan kleiner zagen worden, lopen de twee cijfers in het eerste kwartaal van 2020 opnieuw wat verder uitéén. De vrouwelijke werkgelegenheidsgraad van 20-64-jarigen daalt lichtjes van 66,7% in het vierde kwartaal van 2019 tot 66,0% in het eerst kwartaal van 2020, terwijl de mannelijke werkgelegenheidsgraad in diezelfde periode evolueert van 74,3% naar 74,7%.

Toename werkgelegenheidsgraad bij 55-plussers

Opgesplitst volgens leeftijdsgroep noteren we tussen het vierde kwartaal van 2019 en het eerste kwartaal van 2020 een toename van de werkgelegenheidsgraad met 0,4 procentpunt bij de groep van 55-64 jaar en een lichte daling met 0,2 procentpunt bij de categorie 20 tot 54-jarigen. Het cijfer van de 55-64-jarigen komt daarmee op 52,8% te liggen, maar blijft nog sterk onder het niveau van de 20-54 jarigen. In die groep bedraagt de werkgelegenheidsgraad 75,6%.

Minimale verschuivingen binnen de gewesten

Op niveau van de gewesten zijn slechts minimale verschuivingen te zien in vergelijking met het vorige kwartaal. In Brussel en Wallonië zien we een lichte stijging van de werkgelegenheidsgraad, van respectievelijk 62,3% naar 62,6% in Brussel en van 64,0% naar 64,2% in Wallonië, terwijl er in Vlaanderen sprake is van een lichte daling van 75,7% naar 75,4%. Daarmee blijven de verschillen tussen de gewesten onderling wel vrij groot.

Werkloosheidsgraad 15- tot en met 64-jarigen:

De IAB-werkloosheidsgraad van 15-64-jarigen bedraagt 5,1%

De werkloosheidsgraad van 15- tot en met 64-jarigen volgens de definities van het Internationaal Arbeidsbureau (zie tab “Documentatie”) bedraagt in het eerste kwartaal van 2020 5,1%, waarmee de dalende trend van de afgelopen jaren aanhoudt. Terwijl het cijfer nog duidelijk verschilt van de werkloosheidsgraad in hetzelfde kwartaal van vorig jaar (5,7% in het eerste kwartaal van 2019), zien we nauwelijks verschil met het cijfer van het vorige kwartaal (5,2% in het vierde kwartaal van 2019). De trend lijkt zich dus te stabiliseren.

Het valt af te wachten wat de impact zal zijn van de Covid-19 crisis die zich ten volle zal manifesteren in de cijfers van het volgende kwartaal. Zoals reeds aangehaald naar aanleiding van de publicatie van voorlopige cijfers voor april 2020 zal dit officiële IAB werkloosheidscijfer niet noodzakelijk stijgen op korte termijn. Enerzijds worden personen die in een statuut van tijdelijke werkloosheid zitten nog steeds als werkend beschouwd omdat zij hun job behouden en er alleen tijdelijk afwezig van zijn. Anderzijds verwachten we op korte termijn ook verschuivingen van werkloosheid naar inactiviteit. De specifieke IAB definitie van werkloosheid vereist immers niet alleen dat men geen job heeft, maar men moet daarnaast ook beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt én actief zoeken naar een job. Onze voorlopige maandcijfers geven aan dat vooral die specifieke groep van inactieven die wel beschikbaar is, maar niet actief zoekt naar een job, sterk stijgt. (https://statbel.fgov.be/nl/themas/datalab/maandelijkse-cijfers-over-de-…).

Werkloosheidsgraad vrouwen iets lager dan werkloosheidsgraad mannen

De werkloosheidsgraad van mannen en vrouwen verschilt slechts weinig en bedraagt in het eerste kwartaal van 2020 5,3% voor de mannen en 4,9% voor de vrouwen. De vrouwelijke werkloosheidsgraad is daarmee lichtjes gestegen ten opzichte van het vierde kwartaal van 2019 (van 4,6% naar 4,9%), terwijl het bij de mannen om een daling gaat van 5,7% naar 5,3%. Toch blijft het niveau van de vrouwelijke werkloosheidsgraad nu al een aantal jaren onder het niveau van de mannen.

Verdere daling van de jeugdwerkloosheidsgraad

Net zoals de algemene werkloosheidsgraad daalt ook de jeugdwerkloosheidsgraad al geruime tijd. Tussen het vierde kwartaal van 2019 en het eerste kwartaal van 2020 zien we een vrij grote daling met 2,2 procentpunt. Daarmee komt het cijfer op 12,4% te liggen. De werkloosheidgraad in de overige twee leeftijdsgroepen stijgt dan weer heel lichtjes.

Verdere daling werkloosheid in Wallonië en Brussel

Op gewestelijk niveau zien we een duidelijke daling in Wallonië en Brussel. In Brussel evolueert het cijfer van 11,8% in het vierde kwartaal van 2019 tot 11,2% in het eerste kwartaal van 2020. In Wallonië gaat het om een daling van 7,6% naar 7,1%. Vlaanderen zat in het vorige kwartaal op een zeer laag cijfer met 2,9% en blijft ondanks de lichte stijging van de werkloosheidsgraad tot 3,1% in het eerste kwartaal van 2020 nog steeds op een laag niveau van werkloosheid. Voor elk van de drie gewesten zien we een duidelijk dalende trend wanneer we vergelijken met hetzelfde kwartaal één jaar geleden.

Monitoring Covid-19 crisis

Om de gevolgen van de covid-crisis te kunnen opvolgen publiceert Statbel een bijkomende reeks indicatoren (zie .xlsx-bestand) die elk kwartaal geactualiseerd zullen worden:

Ook al is de invloed van de crisis is nog niet zichtbaar in de IAB-indicatoren, we zien wel al een beperkte invloed op de arbeidsduur. Waar werkende personen in het eerste kwartaal van 2019 gemiddeld 33u per week werkten in hun hoofdjob, is dit in het eerste kwartaal van 2020 gedaald naar gemiddeld 31,2u per week.

Methodologische noot

De gerapporteerde cijfers vormen schattingen op basis van een steekproefenquête. Ze is gebaseerd op een effectieve steekproef van meer dan 31.500 personen (respondenten) op actieve leeftijd (15 jaar en ouder) in het eerste kwartaal van 2020. Het gaat om ongeveer 15.500 respondenten in Vlaanderen, 12.000 in Wallonië en 4000 in Brussel.

Ondanks de grote steekproef waarop de cijfers gebaseerd zijn, moet men (zoals bij alle resultaten op basis van een steekproef) rekening houden met een bepaalde onzekerheidsmarge rondom de geschatte cijfers.
Om de leesbaarheid te verhogen wordt niet steeds verwezen naar het al dan niet significant zijn van bepaalde evoluties. Toch dient men er rekening mee te houden dat kleine evoluties van kwartaal op kwartaal meestal niet significant zijn. Daarom bevelen we aan de trends eerder te evalueren over meerdere kwartalen heen, vanuit de redenering dat bepaalde toevallige steekproeffluctuaties op die manier minder zichtbaar zijn.

Kernindicatoren over de arbeidsmarkt T1 2020

België Percentage eerste kwartaal 2020 Evolutie tov het vierde kwartaal van 2019 in procentpunt Evolutie tov het eerste kwartaal van 2019 in procentpunt
Werkgelegenheidsgraad 20-64-jarigen Totaal 70,4% -0,1 +0,6
Mannen 74,7% +0,4 +1,0
Vrouwen 66,0% -0,7 +0,2
Werkgelegenheidsgraad 55-64-jarigen Totaal 52,8% +0,4 +2,0
Mannen 58,7% +0,8 +3,2
Vrouwen 47,0% +0,0 +0,8
Werkloosheidsgraad 15-64-jarigen Totaal 5,1% -0,1 -0,5
Mannen 5,3% -0,4 +1,0
Vrouwen 4,9% +0,3 +0,1
Werkloosheidsgraad 15-24-jarigen Totaal 12,4% -2,2 -3,3
Mannen 11,9% -4,4 -6,8
Vrouwen 12,9% +0,2 +0,8
Brussels Hoofdstedelijk Gewest Percentage eerste kwartaal 2020 Evolutie tov het vierde kwartaal van 2019 in procentpunt Evolutie tov het eerste kwartaal van 2019 in procentpunt
Werkgelegenheidsgraad 20-64-jarigen Brussels Hoofdstedelijk Gewest Totaal 62,6% +0,3 +1,8
Mannen 68,7% +0,6 +1,1
Vrouwen 56,6% +0,0 +2,4
Werkloosheidsgraad 15-64-jarigen Brussels Hoofdstedelijk Gewest Totaal 11,2% -0,6 -2,5
Mannen 10,5% -0,5 -3,3
Vrouwen 12,1% -0,7 -1,5
Vlaams Gewest Percentage eerste kwartaal 2020 Evolutie tov het vierde kwartaal van 2019 in procentpunt Evolutie tov het eerste kwartaal van 2019 in procentpunt
Werkgelegenheidsgraad 20-64-jarigen Vlaams Gewest Totaal 75,4% -0,3 +1,2
Mannen 79,5% +0,1 +1,6
Vrouwen 71,2% -0,7 +0,8
Werkloosheidsgraad 15-64-jarigen Vlaams Gewest Totaal 3,1% +0,2 -0,3
Mannen 3,0% -0,3 -0,7
Vrouwen 3,2% +0,8 +0,1
Waals Gewest Percentage eerste kwartaal 2020 Evolutie tov het vierde kwartaal van 2019 in procentpunt Evolutie tov het eerste kwartaal van 2019 in procentpunt
Werkgelegenheidsgraad 20-64-jarigen Waals Gewest Totaal 64,2% +0,1 -1,0
Mannen 68,2% +1,1 -0,3
Vrouwen 60,2% -0,8 -1,7
Werkloosheidsgraad 15-64-jarigen Waals Gewest Totaal 7,1% -0,5 -0,3
Mannen 8,2% -0,7 -0,6
Vrouwen 5,9% -0,3 0,1
Overzicht
Content
Tabel 1

Enquête naar de arbeidskrachten (EAK)

Doel en korte beschrijving

De steekproefenquête naar de arbeidskrachten is een enquête bij particuliere huishoudens, die over het hele jaar wordt gehouden. Ze is gebaseerd op de antwoorden van bijna 123.000 personen (respondenten) op actieve leeftijd (15 jaar en ouder).

Haar voornaamste doelstelling is de populatie op actieve leeftijd (vanaf 15 jaar) op te delen in drie groepen (nl. werkende personen, werklozen en niet-actieve personen), en over elk van deze categorieën beschrijvende en verklarende gegevens te verstrekken. Deze enquête wordt ook in de andere EU-lidstaten uitgevoerd en wordt gecoördineerd door de statistische dienst van de Europese Unie, EUROSTAT. In België wordt de EAK georganiseerd door Statbel (Algemene Directie Statistiek - Statistics Belgium). De bedoeling is informatie te vergaren die op Europees vlak vergelijkbaar is, o.m. inzake werkgelegenheids- en werkloosheidscijfers overeenkomstig de definities van het Internationaal Arbeidsbureau (IAB), en daarnaast gegevens te verzamelen en te verspreiden die elders niet verkregen kunnen worden. Voorbeelden hiervan zijn mobiliteit van de werknemers, motivatie voor deeltijds werken, de verschillende vormen van tijdelijke arbeid, beroep, onderwijsniveau van de bevolking op beroepsactieve leeftijd,…

Populatie

Leden van privé-huishoudens van 15 jaar oud of meer

Basis van de steekproef

Demografische gegevens van het Rijksregister

Dataverzamelingsmethode en eventuele steekproefomvang

De informatie wordt voor de eerste bevraging verzameld via face to face interviews. Sinds 2017 volgen daarna nog drie kortere opvolgbevragingen die via het web of telefonisch gebeuren.

Gezinnen die uitsluitend bestaan uit inactieve personen ouder dan 64 jaar mogen ook telefonisch worden bevraagd.

Jaarlijks worden in België ongeveer 47.000 huishoudens aangeschreven om aan deze enquête deel te nemen.

Respons

De respons bedraagt + 75%.

Frequentie

Driemaandelijks.

Timing publicatie

Resultaten beschikbaar +/- 3 maanden na de referentieperiode

Formulieren

Definities

De enquête is geharmoniseerd op Europees niveau. De definities over werkgelegenheid en werkloosheid die worden gehanteerd zijn die van het Internationaal Arbeidsbureau (IAB), waardoor een vergelijkbaarheid van de resultaten op internationaal vlak wordt gewaarborgd.

  • Personen met een betrekking (werkende personen) zijn personen die gedurende de referentieweek minstens één uur werk verrichtten voor loon of salaris of voor winst, of die een baan hadden maar tijdelijk afwezig waren. Men kan bijvoorbeeld tijdelijk afwezig zijn omwille van vakantie, ziekte, technische of economische redenen (tijdelijke werkloosheid),….

    Ook de meewerkende familieleden worden tot de werkenden gerekend.

  • Werklozen zijn alle personen die:

(a) tijdens de referentieweek geen werk hadden, d.w.z. niet in loondienst of als zelfstandige werkten;

(b) voor werk beschikbaar waren, d.w.z. voor werk in loondienst of als zelfstandige beschikbaar waren binnen twee weken na de referentieweek;

(c) actief werk zochten, d.w.z. gedurende de laatste vier weken met inbegrip van de referentieweek gerichte stappen hadden ondernomen om werk in loondienst of als zelfstandige te zoeken, of die werk hadden gevonden en binnen ten hoogste drie maanden zouden beginnen te werken.

Opgelet! De IAB‐werkloosheidscijfers staan los van een eventuele inschrijving bij VDAB, Actiris, FOREM of ADG, evenals van het ontvangen van een uitkering van de RVA, en zijn dus niet vergelijkbaar met de administratieve werkloosheidscijfers.

  • De beroepsbevolking is samengesteld uit de werkloze en de werkende bevolking.
  • Niet‐actieven zijn alle personen die niet beschouwd worden als personen met een betrekking of als werklozen.

 

  • De werkgelegenheidsgraad geeft het percentage werkende personen in een bepaalde leeftijdsgroep weer. 
  • De werkgelegenheidsgraad in het kader van de Europa 2020‐strategie geeft het percentage werkende personen in de bevolking van 20 tot 64 jaar weer. 
  • De werkloosheidsgraad geeft het percentage werklozen in de beroepsbevolking (werkende personen + werklozen) binnen een bepaalde leeftijdsgroep weer.
  • De activiteitsgraad geeft het percentage beroepsbevolking (werkende personen + werklozen) in de totale bevolking binnen een bepaalde leeftijdsgroep weer.

 

Bovenstaande indicatoren (werkgelegenheidsgraad, werkloosheidsgraad en activiteitsgraad) zijn de belangrijkste indicatoren om de arbeidsmarktevolutie op internationaal niveau te vergelijken.

Metadata

Methodologie enquêtes

Wetgeving