Geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP)

Geharmoniseerde consumptieprijsindex – oktober 2019

Consumptieprijzen
Geharmoniseerde consumptieprijsindex – oktober 2019
  • De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex bedroeg in oktober 0,2% ten opzichte van 0,6% in september. De kerninflatie (inflatie zonder energie en onbewerkte levensmiddelen) bedroeg in oktober 1,5%.
  • De inflatie volgens de consumptieprijsindex (CPI) voor de maand oktober bedroeg 0,5% ten opzichte van 0,8% in september.
  • De subindices met de grootste positieve impact op de inflatie zijn tabak, restaurants, cafés en gelijkaardige diensten.
  • De subindices die deze maand de grootste negatieve impact hebben op de inflatie zijn gas, huisbrandolie en motorbrandstoffen.
  • De geharmoniseerde consumptieprijsindex van oktober voor de EU-landen wordt op 15 november gepubliceerd door Eurostat.

 

hicp

De inflatie volgens de geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP)[1] bedroeg  0,2% in oktober ten opzichte van 0,6% in september. De inflatie volgens de geharmoniseerde consumptieprijsindex met constante belastingvoet (HICP-CT)[2] bedroeg in oktober 0,1% ten opzichte van 0,5% in september. Het verschil in inflatie tussen de HICP en HICP-CT is grotendeels te wijten aan de accijnswijzigingen op motorbrandstoffen en tabak. Met deze prijsstijgingen wordt geen rekening gehouden in de HICP-CT.

Inflatie en impact op inflatie van de 12 hoofdgroepen

Op basis van de opsplitsing in 12 hoofdgroepen wordt de hoogste inflatie in oktober gemeten voor “alcoholhoudende dranken en tabak” (3,5%). De laagste inflatie wordt opgemeten voor de groep “Huisvesting, water en energie” (-3,6%).

De hoofdgroepen die in oktober de grootste positieve impact hebben op de inflatie zijn “alcoholhoudende dranken en tabak”, “recreatie en cultuur”, “hotels, cafés en restaurants” en “diverse goederen en diensten”, telkens met 0,2 procentpunt. De grootste negatieve impact op de inflatie wordt gerealiseerd door de groep “huisvesting, water en energie” met -0,8 procentpunt.

Inflatie[3] en impact[4] op inflatie voor globale HICP en 12 hoofdgroepen

Productgroep Gewicht (‰) Inflatie op jaarbasis (%) Impact op inflatie (%-punt)
HICP HICP-CT
aug/19 sep/19 okt/19 okt/19 aug/19 sep/19 okt/19
0 Totaal bestedingen 1000.0 0.9 0.6 0.2 0.1      
1 Voeding en alcoholvrije dranken 165.0 1.0 0.1 -0.1 -0.1 0.0 -0.1 -0.1
2 Alcoholhoudende dranken en tabak 49.7 3.5 3.3 3.5 1.7 0.1 0.1 0.2
3 Kleding en schoeisel 53.2 0.4 0.6 0.7 0.7 0.0 0.0 0.0
4 Huisvesting, water en energie 162.8 -1.1 -1.4 -3.6 -3.6 -0.4 -0.4 -0.8
5 Stoffering en huishoudelijke apparaten 74.1 0.4 0.6 0.5 0.5 0.0 0.0 0.0
6 Gezondheid 81.5 1.0 1.0 1.0 1.0 0.0 0.0 0.1
7 Vervoer 123.6 0.2 0.0 -0.5 -0.5 -0.1 -0.1 -0.1
8 Communicatie 32.9 -0.5 -0.4 -0.4 -0.4 0.0 0.0 0.0
9 Recreatie en cultuur 87.8 2.0 1.4 2.1 2.1 0.1 0.1 0.2
10 Onderwijs 5.0 1.3 1.3 1.5 1.5 0.0 0.0 0.0
11 Hotels, cafés en restaurants 80.7 2.5 2.2 2.6 2.6 0.1 0.1 0.2
12 Diverse goederen en diensten 83.7 2.2 2.0 2.1 2.1 0.1 0.1 0.2

 

Inflatie volgens specifieke aggregaten

De globale HICP kan opgesplitst worden in vijf specifieke aggregaten die samen de totale bestedingen vormen.

  • Voor energiedragers daalt de inflatie voor de zevende maand op rij. Ze bedraagt in oktober -9,0% ten opzichte van -5,3% in september. Ten opzichte van de voorgaande maand stegen de prijzen gemiddeld met 0,9%. De gemiddelde inflatie van dit aggregaat voor de laatste twaalf maanden bedraagt 2,3%.
  • De inflatie voor de bewerkte levensmiddelen bedraagt in oktober 1,5% ten opzichte van 1,7% in september en 1,8% in augustus. Ten opzichte van september daalden de prijzen gemiddeld met 0,1%.
  • De inflatie voor de niet-bewerkte levensmiddelen (fruit, groenten, vlees en vis) bedraagt in oktober en september -2,5% ten opzichte van 0,7% in augustus. Ten opzichte van september stegen de prijzen gemiddeld met 0,4%. De gemiddelde inflatie van dit aggregaat voor de laatste twaalf maanden bedraagt -0,2%.
  • De inflatie voor niet-energetische industriële goederen bedraagt in oktober 1,0% ten opzichte van 0,9% in september. In vergelijking met de voorgaande maand stegen de prijzen gemiddeld met 0,2%.
  • Voor de diensten steeg de inflatie in oktober tot 1,8% ten opzichte van 1,6% in september en 1,7% in augustus. Ten opzichte van vorige maand stegen de prijzen gemiddeld met 0,3%.

 De kerninflatie (inflatie zonder energie en onbewerkte levensmiddelen) bedroeg in oktober 1,5%, een lichte stijging ten opzichte van de inflatie van 1,4% in september. De gemiddelde kerninflatie van de laatste 12 maanden is gelijk aan 1,6%. Ten opzichte van vorige maand stegen de prijzen van dit subaggregaat gemiddeld met 0,2%.

Inflatie volgens specifieke aggregaten

Specifieke aggregaten Gewicht (‰) Inflatie op jaarbasis (%) 12 maandelijks gemiddelde (%) Maandelijkse wijziging
aug/19 sep/19 okt/19 okt/19 okt/19
Totaal bestedingen 1000.0 0.9 0.6 0.2 1.6 0.3
Energiedragers 97.4 -4.6 -5.3 -9.0 2.3 0.9
Bewerkte levensmiddelen 171.5 1.8 1.7 1.5 1.9 -0.1
Niet-bewerkte levensmiddelen 43.2 0.7 -2.5 -2.5 -0.2 0.4
Niet-energetische industriële goederen 267.2 1.0 0.9 1.0 1.0 0.2
Diensten 420.8 1.7 1.6 1.8 1.8 0.3
HICP zonder energie en onbewerkte levensmiddelen (kerninflatie) 859.4 1.5 1.4 1.5 1.6 0.2

Impact van subindices op de inflatie

De grootste positieve impact op de inflatie wordt gerealiseerd door tabak met een impact van 0,16 procentpunt. De groep restaurants, cafés en gelijkaardige diensten heeft ook een impact gehad van 0,16 procentpunt.

Subindices met de grootste positieve impact op de inflatie

Sub-index Gewicht (‰) Impact op inflatie (%-punt)
2019 okt/19
02.2.0 Tabak 30,5 0,16
11.1.1 Restaurants, cafés en gelijkaardige diensten 68,4 0,16

De negatieve impact op de inflatie is het grootst voor de groep gas met een impact van -0,30 procentpunt. Huisbrandolie heeft een impact van -0,28 procentpunt. Tot slot hebben motorbrandstoffen een impact van -0,24 procentpunt.

Subindices met de grootste negatieve impact op de inflatie

Sub-index Gewicht (‰) Impact op inflatie (%-punt)
2019 okt/19
07.2.2 Gas 17,2 -0,30
04.5.2 Huisbrandolie 12,5 -0,28
04.5.3 Motorbrandstoffen 34,9 -0,24

Vergelijking tussen België en de buurlanden

Aangezien de HICP van onze buurlanden pas later wordt bekend gemaakt, kan er slechts een vergelijking gemaakt worden voor de maand september.

In september bedroeg de inflatie in België 0,6%. Ze daalde daarmee ten opzichte van de 0,9% in augustus. Nederland tekende een inflatie van 2,7% op in september, een daling ten opzichte van de 3,1% in augustus. In Frankrijk bedroeg de inflatie in september 1,1%, een daling ten opzichte van de 1,3% in augustus. In Duitsland bedroeg de inflatie in september 0,9%, ze daalde daarmee licht ten opzichte van de 1,0% in augustus.

hicp

In België bedroeg de inflatie op basis van de HICP-CT in september 0,5%, een daling ten opzichte van de 0,8% in augustus. In Duitsland bedroeg deze inflatie 0,9% en was bijna gelijk aan de gewone HICP-inflatie. In Frankrijk is deze inflatie gedaald tot 1,0% in september ten opzichte van 1,2% in augustus. In Nederland bedroeg deze inflatie in september 1,4% en daalde daarmee ten opzichte van de 1,8% in augustus.

hicp

 


[1] Naast de nationale consumptieprijsindex (CPI) berekent de Statbel ook een Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex (Harmonized Index of Consumer Prices, HICP). De HICP maakt een vergelijking tussen de inflatiegraden van de lidstaten van de Europese Unie mogelijk. De toegepaste bestedingsoptiek en methoden zijn daartoe zo goed mogelijk gecoördineerd en in Europese regelgeving vastgelegd. De uitkomsten van de CPI en de HICP zijn niet gelijk. Dat komt vooral door een andere weging en samenstelling van het pakket goederen en diensten waarop deze indices zijn gebaseerd.

Tevens wordt de HICP gebruikt door de Europese Centrale Bank voor haar monetair beleid. Verder wordt de HICP gebruikt om te bepalen in hoeverre een lidstaat voldoet aan de inflatiecriteria bepaald in het Verdrag betreffende de Europese Unie.

Enkele verschilpunten tussen de HICP en de huidige CPI:

  • De weging van het pakket aan goederen en diensten in de HICP is hoofdzakelijk gebaseerd op de nationale rekeningen. Op de lagere gedetailleerde niveaus wordt gebruikt gemaakt van het huishoudbudgetonderzoek. De CPI gebruikt hoofdzakelijk het huishoudbudgetonderzoek op alle niveaus.
  • De referentiepopulatie van de HICP is privé huishoudens (incl. toeristen in België) en bewoners in institutionele huishoudens (o.a. rusthuizen en instellingen). Voor de CPI is dit momenteel privé huishoudens met een referentiepersoon onder een maximale leeftijd.
  • In de HICP wordt een binnenlands bestedingsconcept gehanteerd, dit zijn bestedingen gedaan in België door de referentiepopulatie. Voor de CPI wordt een nationaal bestedingsconcept gehanteerd, dit zijn bestedingen gedaan door de referentiepopulatie ongeacht de locatie.
  • Voor de HICP wordt geen seizoenscorrectie toegepast, voor de CPI wordt dit gedaan voor buitenlandse reizen en vakantiedorpen.
  • De solden worden in de CPI gespreid over telkens 6 maanden, in de HICP worden deze in de maand opgenomen.
  • Voor huisbrandolie wordt de huidige prijs gebruikt in de berekening van de HICP. In de berekening van de CPI wordt een gewogen 12-maandelijks gemiddelde gehanteerd.

[2] De HICP-CT wordt op dezelfde wijze berekend als de gewone HICP, echter worden in deze index de prijzen berekend op basis van constante belastingtarieven. Deze index geeft dan ook de theoretisch potentiële impact weer van wijzigingen in de indirecte belastingtarieven (zoals de BTW of accijnzen) op de gemeten inflatie. Het betreft hier echter een theoretische impact omdat verondersteld wordt dat de belastingwijzigingen meteen en volledig worden doorgerekend in de prijzen die door consumenten betaald worden.

[3] Inflatie op jaarbasis meet de prijswijziging tussen de huidige maand en de dezelfde maand van het voorgaande jaar. Een 12 maandelijks gemiddelde vergelijkt de gemiddelde HICP van de laatste 12 maanden met het gemiddelde van de voorgaande 12 maanden. Een maandelijkse wijziging vergelijkt de prijsniveaus van de laatste twee maanden.

[4] Een impact op inflatie toont de wijziging op inflatie door het opnemen van de subindex in de HICP. De impact neemt niet alleen het gewicht van de subindex in rekening, maar ook of de inflatie van de subindex hoger of lager is dan deze van het geheel aan bestedingen (globale HICP).

Tabel 1
Tabel 2
Tabel 3
Tabel 4

Doel en korte beschrijving

De geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP) is een economische indicator de prijsevolutie van goederen en diensten, gekocht door huishoudens, die doorheen de tijd te meten. De HICP maakt dan ook een vergelijkbare meting van inflatie mogelijk in de eurozone, de EU, de Europese Economische Ruimte en voor alle andere landen inclusief kandidaat Lidstaten voor de Europese Unie. De HICP wordt berekend op een geharmoniseerde wijze en op basis van gemeenschappelijke concepten. De HICP is de officiële maatstaf van de inflatie in de eurozone om de Europese Centrale Bank in staat te stellen haar monetair beleid te voeren.

Populatie

Uiteindelijke gezinsuitgaven van gezinnen die op Belgisch grondgebied wonen.

Frequentie

Maandelijks.

Timing publicatie

Resultaten beschikbaar 3 dagen na de referentieperiode

Definities

Geharmoniseerde prijsindex (GICP) : Het geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen (GICP) werd in 1997 opgericht om over een vergelijkbare meting van de inflatie tussen de deelnemende landen uit de toekomstige eurozone te beschikken. Sinds het begin van de euro is het GICP één van de belangrijkste meetinstrumenten van de Europese Centrale Bank (ECB) bij het voeren van haar monetaire beleid. De opgenomen prijzen zijn de prijzen zoals ze werkelijk door de consumenten worden gedragen inclusief bv. de belastingen op de producten, zoals de belasting op de toegevoegde waarde, en houden rekening met de koopjesperiodes.

Inflatie : Inflatie wordt gedefinieerd als de verhouding tussen de waarde van het indexcijfer van de consumptieprijzen van een gegeven maand en het indexcijfer van dezelfde maand het jaar voordien. De inflatie meet dus het tempo waarin het algemene niveau van de prijzen evolueert.

COICOP ; COICOP is een nomenclatuur ontwikkeld door de Verenigde Naties welke tot doel heeft om individuele consumptie uitgaven van gezinnen te classificeren volgens gebruiksdoel.

Geharmoniseerd indexcijfer met constante belastingvoeten : Het geharmoniseerd indexcijfer van de consumptieprijzen met constante belastingvoeten is afgeleid van de HICP en wordt berekend door het niveau van indirecte belastingen (hoofdzakelijk accijnzen en BTW) constant te houden ten opzichte van het niveau dat in december van het jaar voordien werd waargenomen. Dit indexcijfer laat toe het maximum effect op de inflatie te meten bij wijzigingen in de belastingen door te veronderstellen dat deze rechtstreeks en integraal worden doorberekend op de eindprijs die wordt betaald door de consumenten.

Weging : Gewicht in de korf van goederen en diensten bepaald door de resultaten van de nationale rekeningen (uitgaven optiek) en die van het huishoudbudgetonderzoek.

Inflatie met constante belastingvoeten : Inflatie wordt gedefinieerd als de verhouding tussen de waarde van het indexcijfer van de consumptieprijzen van een gegeven maand en het indexcijfer van dezelfde maand het jaar voordien. De inflatie meet dus het tempo waarin het algemene niveau van de prijzen evolueert.

Opmerkingen

Opmerking betreffende tijdigheid van de geharmoniseerd indexcijfer van de consumptieprijzen (HICP) - De HICP wordt telkens gepubliceerd op de 3de werkdag van de maand met uitzondering van de maanden januari (5de werkdag) en februari (14ste werkdag).

Metadata