Geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP)

Geharmoniseerde consumptieprijsindex - mei 2022

Consumptieprijzen
Geharmoniseerde consumptieprijsindex - mei 2022
  • De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP) bedraagt in mei 9,9% ten opzichte van 9,3% in maart en april.
  • De kerninflatie (inflatie zonder energie en onbewerkte levensmiddelen) bedraagt in mei 4,1% ten opzichte van 3,7% in april.
  • De inflatie volgens de consumptieprijsindex (CPI) voor de maand mei bedraagt 9,0% ten opzichte van 8,3% in maart en april.
  • De subindices met de grootste positieve impact op de inflatie zijn gas, elektriciteit, huisbrandolie en motorbrandstoffen.
  • De subindices die deze maand de grootste negatieve impact hebben op de inflatie zijn woninghuur, kleding, telecommunicatie, verpleging in ziekenhuis, restaurants en cafés, tabak, autoverzekering, vlees en farmaceutische producten.
  • Eurostat zal op 17 juni de geharmoniseerde consumptieprijsindex van mei voor de EU-landen publiceren.

De inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP)[1] bedroeg in mei 9,9% ten opzichte van 9,3% in maart en april. De inflatie volgens de geharmoniseerde consumptieprijsindex met constante belastingvoet (HICP-CT)[2] bedroeg 11,0% in mei tegenover 10,8% in april. Het verschil in inflatie tussen de HICP en HICP-CT is grotendeels te wijten aan de tijdelijke btw-verlaging voor elektriciteit en gas. Met deze prijswijzigingen wordt geen rekening gehouden in de HICP-CT.

Graf01

De kerninflatie, die geen rekening houdt met de prijsevolutie van de energieproducten en de onbewerkte voedingsmiddelen, bedraag 4,1% in mei, tegenover 3,7% in april en 3,4% in maart. De inflatie zonder energieproducten stijgt in mei tot 4,1% tegenover 3,7% in april en 3,5% in maart.

Graf02

De sterk toegenomen inflatie de afgelopen maanden is toe te schrijven aan de energieproducten. Energie heeft een bijdrage tot inflatie[3] van 6,2%.

Graf03

Elektriciteit is nu 54,4% duurder dan een jaar geleden. Aardgas is 130,6% duurder op jaarbasis. De prijs van huisbrandolie is 101,8% gestegen ten opzichte van vorig jaar.

Graf04

Inflatie en impact op inflatie voor de 12 hoofdgroepen

Op basis van de opsplitsing in de 12 hoofdgroepen wordt de hoogste inflatie in mei gemeten voor “huisvesting, water en energie” (33,5%). De laagste inflatie wordt genoteerd voor de groep “kleding en schoeisel” (-0,6%).

De hoofdgroep die in mei de grootste positieve impact heeft op de inflatie is “huisvesting, water en energie” met 4,7 procentpunt. De groep “gezondheid” heeft de grootste negatieve impact uitgeoefend met -0,7 procentpunt.

Inflatie[4] en impact[5] op de inflatie voor de globale HICP en de 12 hoofdgroepen

Productgroep Gewicht (‰) Inflatie op jaarbasis (%) Impact op inflatie (%-punt)
HICP HICP-CT
mrt/22 apr/22 mei/22 mei/22 mrt/22 apr/22 mei/22
0 Totaal bestedingen 1.000,0 9,3 9,3 9,9 11,0      
1 Voeding en alcoholvrije dranken 168,6 4,7 5,5 7,0 7,0 -1,0 -0,8 -0,6
2 Alcoholhoudende dranken en tabak 53,5 4,2 3,4 4,2 4,2 -0,3 -0,4 -0,3
3 Kleding en schoeisel 58,8 1,2 -0,1 -0,6 -0,6 -0,5 -0,6 -0,6
4 Huisvesting, water en energie 171,8 33,0 32,6 33,5 40,7 4,7 4,6 4,7
5 Stoffering en huishoudelijke apparaten 83,6 3,0 3,9 4,0 4,0 -0,6 -0,5 -0,5
6 Gezondheid 77,0 1,4 1,5 1,7 1,7 -0,7 -0,7 -0,7
7 Vervoer 107,4 12,8 12,3 13,7 16,9 0,4 0,4 0,5
8 Communicatie 40,0 1,5 0,3 -0,5 -0,5 -0,3 -0,3 -0,4
9 Recreatie en cultuur 82,9 3,1 3,3 3,5 3,5 -0,6 -0,5 -0,6
10 Onderwijs 5,2 1,0 1,0 1,0 1,0 0,0 0,0 0,0
11 Hotels, cafés en restaurants 67,3 4,7 6,2 6,3 0,2 -0,3 -0,2 -0,3
12 Diverse goederen en diensten 84,0 3,3 3,6 3,6 3,6 -0,6 -0,5 -0,6

Inflatie volgens specifieke aggregaten

De globale HICP kan opgesplitst worden in vijf specifieke aggregaten die samen de totale bestedingen vormen.

  • De inflatie voor energieproducten is gestegen ten opzichte van vorige maand. Ze bedraagt in mei 65,5% ten opzichte van 62,9% in april en 64,8% in maart. Ten opzichte van de voorgaande maand stegen de prijzen gemiddeld met 3,1%. De gemiddelde inflatie van dit aggregaat bedraagt 46,8% voor de laatste twaalf maanden.
  • De inflatie van bewerkte levensmiddelen stijgt van 5,2% in april naar 6,6% in mei.
  • De inflatie voor de niet-bewerkte levensmiddelen (fruit, groenten, vlees en vis) bedraagt in mei 5,5% ten opzichte van 4,1% in april en 4,6% in maart. Ten opzichte van april stegen de prijzen gemiddeld met 1,0%. De gemiddelde inflatie van dit aggregaat bedraagt 0,3% voor de laatste twaalf maanden.
  • De inflatie voor niet-energetische industriële goederen bedraagt in mei 3,3%, een lichte stijging ten opzichte van april toen de inflatie voor dit aggregaat 3,2% bedroeg. Ten opzichte van de voorgaande maand stegen de prijzen gemiddeld met 0,2%.
  • Voor diensten (inclusief huur) stijgt de inflatie deze maand naar 3,5% ten opzichte van 3,4% in april en 3,2% in maart. De gemiddelde inflatie van dit aggregaat bedraag 2,4% voor de laatste twaalf maanden.

De kerninflatie (inflatie zonder energie en onbewerkte levensmiddelen) bedraagt in mei 4,1%, dit is een stijging ten opzichte van de 3,7% in april. De gemiddelde kerninflatie van de laatste 12 maanden is gelijk aan 2,5%. Ten opzichte van vorige maand stegen de prijzen van dit subaggregaat met 0,5%.

Inflatie volgens specifieke aggregaten

Specifieke aggregaten Gewicht (‰) Inflatie op jaarbasis (%) 12 maandelijks gemiddelde (%) Maandelijkse wijziging
mrt/22 apr/22 mei/22 mei/22 mei/22
Totaal bestedingen 1.000,0 9,3 9,3 9,9 6,5 0,8
Energiedragers 107,5 64,8 62,9 65,5 46,8 3,1
Bewerkte levensmiddelen 178,0 4,6 5,2 6,6 3,3 1,4
Niet-bewerkte levensmiddelen 44,0 4,6 4,1 5,5 0,3 1,0
Niet-energetische industriële goederen 271,6 3,0 3,2 3,3 2,0 0,2
Diensten 398,9 3,2 3,4 3,5 2,4 0,3
HICP zonder energie en onbewerkte levensmiddelen (kerninflatie) 848,5 3,4 3,7 4,1 2,5 0,5

Impact van subindices op de inflatie

De grootste positieve impact op de inflatie wordt gerealiseerd door gas met een impact van 2,01 procentpunt. Elektriciteit heeft een positieve impact van 1,63 procentpunt. Huisbrandolie heeft een impact van 1,03 procentpunt. Motorbrandstoffen hebben een positieve impact van 0,72 procentpunt.

Subindices met de grootste positieve impact op de inflatie

Subindex Gewicht (‰) Impact op inflatie (%-punt)
2022 mei/22
04.5.2 Gas 24 2,01
04.5.1 Elektriciteit 38,8 1,63
04.5.3 Huisbrandolie 11,7 1,03
07.2.2 Motorbrandstoffen 32,1 0,72

De negatieve impact op de inflatie was het grootst voor woninghuur, met een impact van -0,59 procentpunt. Kleding heeft een negatieve impact van -0,55 procentpunt. Telecommunicatie heeft een impact van -0,37 procentpunt. Verpleging in ziekenhuis heeft een negatieve impact van -0,28 procentpunt. Restaurants en cafés hebben een negatieve impact van -0,27 procentpunt. Tabak heeft een impact van -0,21 procentpunt. Autoverzekering en vlees hebben beide een negatieve impact van -0,17 procentpunt. Farmaceutische producten hebben een negatieve impact van -0,15 procentpunt.

Subindices met de grootste negatieve impact op de inflatie

Subindex Gewicht (‰) Impact op inflatie (%-punt)
2022 mei/22
04.1.0 Woninghuur 73,6 -0,59
03.1.2 Kleding 46,6 -0,55
08.3.0 Telecommunicatie 36,9 -0,37
06.3.0 Verpleging in ziekenhuis 38,4 -0,28
11.1.1 Restaurants en cafés 58,2 -0,27
02.2.0 Tabak 32,5 -0,21
12.5.4 Autoverzekering 12,2 -0,17
01.1.2 Vlees 43,8 -0,17
06.1.1 Farmaceutische producten 12,3 -0,15

Vergelijking tussen België en de buurlanden

Aangezien de definitieve HICP voor onze buurlanden pas later wordt bekend gemaakt, kan er slechts een vergelijking gemaakt worden op basis van de eerste snelle inflatieraming van de HICP (HICP flash estimate) van mei. Deze inflatie bedroeg in mei in België 9,9%. Nederland tekende een inflatie op van 10,2% in mei. Dit is een daling ten opzichte van de 11,2% in april. In Frankrijk bedroeg de inflatie in mei 5,8%, een stijging ten opzichte van 5,4% in april. In mei bedroeg de inflatie in Duitsland 8,7%, een stijging ten opzichte van 7,8% in april.

Graf05

Aangezien Eurostat de geharmoniseerde consumptieprijsindexcijfers met constante belastingvoet voor mei nog niet publiceerde, is april de recentste maand om mee te kunnen vergelijken. De inflatie op basis van de HICP-CT bedroeg in België in april 10,8%, ze steeg daarmee ten opzichte van de 9,9% in maart. In april bedroeg deze inflatie in Duitsland 7,8%, een stijging ten opzichte van de 7,6% in maart. In Frankrijk bedroeg de inflatie in april 5,8%. Dit is een stijging ten opzichte van maart, toen bedroeg de inflatie op basis van de HICP-CT 5,5%. In Nederland daalde de inflatie in april licht naar 12,8%, in maart bedroeg de inflatie 12,9%.

Graf06


[1] Naast de nationale consumptieprijsindex (CPI) berekent Statbel ook een Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex (Harmonized Index of Consumer Prices, HICP). De HICP maakt een vergelijking tussen het inflatiepeil van de lidstaten van de Europese Unie mogelijk. De toegepaste bestedingsoptiek en methoden zijn daartoe zo goed mogelijk gecoördineerd en in Europese regelgeving vastgelegd. De resultaten van de CPI en de HICP zijn niet gelijk. Dat komt vooral door een andere weging en samenstelling van het pakket goederen en diensten waarop deze indices zijn gebaseerd.

Tevens wordt de HICP gebruikt door de Europese Centrale Bank voor haar monetair beleid. Verder wordt de HICP gebruikt om te bepalen in hoeverre een lidstaat voldoet aan de inflatiecriteria bepaald in het Verdrag betreffende de Europese Unie.

Enkele verschilpunten tussen de HICP en de huidige CPI:

  • De weging van het pakket aan goederen en diensten in de HICP is hoofdzakelijk gebaseerd op de nationale rekeningen. Op de lagere gedetailleerde niveaus wordt gebruikt gemaakt van het huishoudbudgetonderzoek. De CPI gebruikt hoofdzakelijk het huishoudbudgetonderzoek op alle niveaus.
  • De referentiepopulatie van de HICP bestaat uit private huishoudens (incl. toeristen in België) en bewoners in institutionele huishoudens (o.a. rusthuizen en instellingen). Voor de CPI is dit momenteel privé huishoudens met een referentiepersoon onder een maximale leeftijd.
  • In de HICP wordt een binnenlands bestedingsconcept gehanteerd, dit zijn bestedingen gedaan in België door de referentiepopulatie. Voor de CPI wordt een nationaal bestedingsconcept gehanteerd, dit zijn bestedingen gedaan door de referentiepopulatie ongeacht de locatie.
  • Voor de HICP wordt geen seizoenscorrectie toegepast, voor de CPI wordt dit gedaan voor buitenlandse reizen en vakantiedorpen.
  • De solden werden in de CPI geneutraliseerd, in de HICP worden deze in de maand opgenomen.
  • Voor huisbrandolie wordt de huidige prijs gebruikt in de berekening van de HICP. In de berekening van de CPI wordt een gewogen 12-maandelijks gemiddelde gehanteerd.

[2] De HICP-CT wordt op dezelfde wijze berekend als de gewone HICP, in deze index worden de prijzen echter berekend op basis van constante belastingtarieven. Deze index geeft dan ook de theoretisch potentiële impact weer van wijzigingen in de indirecte belastingtarieven (zoals de btw of accijnzen) op de gemeten inflatie. Het betreft hier echter een theoretische impact omdat verondersteld wordt dat de belastingwijzigingen meteen en volledig worden doorgerekend in de prijzen die door consumenten betaald worden.

[3] De bijdrage tot inflatie van een bepaalde productgroep geeft weer hoeveel van de verandering van de totale bestedingen te wijten is aan de prijsverandering van deze productgroep.

[4] De inflatie op jaarbasis meet de prijswijziging tussen de huidige maand en dezelfde maand van het voorgaande jaar. Een 12-maandelijks gemiddelde vergelijkt de gemiddelde HICP van de laatste 12 maanden met het gemiddelde van de voorgaande 12 maanden. Een maandelijkse wijziging vergelijkt de prijsniveaus van de laatste twee maanden.

[5] De impact op de inflatie toont de wijziging van de inflatie door het opnemen van de subindex in de HICP. De impact houdt niet alleen rekening met het gewicht van de subindex, maar ook of de inflatie van de subindex hoger of lager is dan deze van het geheel aan bestedingen (globale HICP).

Tabel 1
Grafiek
Content
Tabel 2
Tabel 3
Tabel 4

Doel en korte beschrijving

De geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP) is een economische indicator die als doel heeft de prijsevolutie van goederen en diensten, gekocht door huishoudens, doorheen de tijd te meten. De HICP maakt dan ook een vergelijkbare meting van inflatie mogelijk in de eurozone, de EU, de Europese Economische Ruimte en voor alle andere landen inclusief kandidaat Lidstaten voor de Europese Unie. De HICP wordt berekend op een geharmoniseerde wijze en op basis van gemeenschappelijke concepten. De HICP is de officiële maatstaf van de inflatie in de eurozone om de Europese Centrale Bank in staat te stellen haar monetair beleid te voeren.

Populatie

Uiteindelijke gezinsuitgaven van gezinnen die op Belgisch grondgebied wonen.

Frequentie

Maandelijks.

Timing publicatie

Resultaten beschikbaar 15 dagen na de referentieperiode

Definities

Geharmoniseerde prijsindex (GICP) : Het geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen (GICP) werd in 1997 opgericht om over een vergelijkbare meting van de inflatie tussen de deelnemende landen uit de toekomstige eurozone te beschikken. Sinds het begin van de euro is het GICP één van de belangrijkste meetinstrumenten van de Europese Centrale Bank (ECB) bij het voeren van haar monetaire beleid. De opgenomen prijzen zijn de prijzen zoals ze werkelijk door de consumenten worden gedragen inclusief bv. de belastingen op de producten, zoals de belasting op de toegevoegde waarde, en houden rekening met de koopjesperiodes.

Inflatie : Inflatie wordt gedefinieerd als de verhouding tussen de waarde van het indexcijfer van de consumptieprijzen van een gegeven maand en het indexcijfer van dezelfde maand het jaar voordien. De inflatie meet dus het tempo waarin het algemene niveau van de prijzen evolueert.

COICOP ; COICOP is een nomenclatuur ontwikkeld door de Verenigde Naties welke tot doel heeft om individuele consumptie uitgaven van gezinnen te classificeren volgens gebruiksdoel.

Geharmoniseerd indexcijfer met constante belastingvoeten : Het geharmoniseerd indexcijfer van de consumptieprijzen met constante belastingvoeten is afgeleid van de HICP en wordt berekend door het niveau van indirecte belastingen (hoofdzakelijk accijnzen en BTW) constant te houden ten opzichte van het niveau dat in december van het jaar voordien werd waargenomen. Dit indexcijfer laat toe het maximum effect op de inflatie te meten bij wijzigingen in de belastingen door te veronderstellen dat deze rechtstreeks en integraal worden doorberekend op de eindprijs die wordt betaald door de consumenten.

Weging : Gewicht in de korf van goederen en diensten bepaald door de resultaten van de nationale rekeningen (uitgaven optiek) en die van het huishoudbudgetonderzoek.

Inflatie met constante belastingvoeten : Inflatie wordt gedefinieerd als de verhouding tussen de waarde van het indexcijfer van de consumptieprijzen van een gegeven maand en het indexcijfer van dezelfde maand het jaar voordien. De inflatie meet dus het tempo waarin het algemene niveau van de prijzen evolueert.

Metadata