Geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP)

Geharmoniseerde consumptieprijsindex - september 2021

Consumptieprijzen
Geharmoniseerde consumptieprijsindex - september 2021
  • De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP) bedraagt in september 3,8% ten opzichte van 4,7% in augustus.
  • De kerninflatie (inflatie zonder energie en onbewerkte levensmiddelen) bedraagt in september 1,7% ten opzichte van 2,9% in augustus.
  • De inflatie volgens de consumptieprijsindex (CPI) voor de maand september bedraagt 2,9% ten opzichte van 2,7% in augustus.
  • De subindices met de grootste positieve impact op de inflatie zijn gas, huisbrandolie, elektriciteit, motorbrandstoffen, tabak en pakketreizen.
  • De subindices die deze maand de grootste negatieve impact hebben op de inflatie zijn vlees, kleding, brood en granen, woninghuur, fruit, telecommunicatie, verpleging in ziekenhuis en zuivelproducten.
  • Eurostat zal op 20 oktober de geharmoniseerde consumptieprijsindex van september voor de EU-landen publiceren.

De inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP)[1]  bedroeg in september 3,8% tegenover 4,7% in augustus. De inflatie volgens de geharmoniseerde consumptieprijsindex met constante belastingvoet (HICP-CT)[2]  bedroeg 3,5% in september tegenover 4,4% in augustus. Het verschil in inflatie tussen de HICP en HICP-CT is grotendeels te wijten aan de accijnswijzigingen op tabak en de tijdelijke btw-verlaging in de horeca. Met deze prijswijzigingen wordt geen rekening gehouden in de HICP-CT.

Grafiek_1

De kerninflatie, die geen rekening houdt met de prijsevolutie van de energieproducten en de onbewerkte voedingsmiddelen, bedraag 1,7% in september, tegenover 2,9% in augustus en -0,5% in juli. De inflatie zonder energieproducten daalt in september tot 1,5%, tegenover 2,6% in augustus en -0,7% in juli.

Grafiek_2

De sterk toegenomen inflatie de afgelopen maanden is toe te schrijven aan de energieproducten. Energie heeft een bijdrage tot inflatie[3]  van 2,5%.

Grafiek_3

Elektriciteit is nu 17,3% duurder dan een jaar geleden. Aardgas is 48,9% duurder op jaarbasis. De prijs van huisbrandolie is 58,1% gestegen ten opzichte van vorig jaar.

Grafiek_4

Inflatie en impact op inflatie voor de 12 hoofdgroepen

Op basis van de opsplitsing in de 12 hoofdgroepen wordt de hoogste inflatie in september gemeten voor “huisvesting, water en energie” (13,1%). De laagste inflatie wordt genoteerd voor de groep “voeding en alcoholvrije dranken” (-0,7%).

De hoofdgroep die in september de grootste positieve impact heeft op de inflatie is “huisvesting, water en energie” met 1,8 procentpunt. De groep “voeding en alcoholvrije dranken” heeft de grootste negatieve impact uitgeoefend met -1,0 procentpunt.

Inflatie[4] en impact[5] op de inflatie voor de globale HICP en de 12 hoofdgroepen

Productgroep Gewicht (‰) Inflatie op jaarbasis (%) Impact op inflatie (%-punt)
HICP HICP-CT
jul/21 aug/21 sep/21 sep/21 jul/21 aug/21 sep/21
0 Totaal bestedingen 1.000,0 1,4 4,7 3,8 3,5      
1 Voeding en alcoholvrije dranken 180,8 -1,1 -0,8 -0,7 -0,7 -0,5 -1,2 -1,0
2 Alcoholhoudende dranken en tabak 53,6 6,2 6,2 6,7 0,1 0,3 0,1 0,2
3 Kleding en schoeisel 52,3 -21,6 27,9 0,3 0,3 -1,3 1,2 -0,2
4 Huisvesting, water en energie 172,0 10,7 12,1 13,1 13,1 1,8 1,5 1,8
5 Stoffering en huishoudelijke apparaten 82,3 -1,2 1,6 1,1 1,1 -0,2 -0,3 -0,2
6 Gezondheid 78,8 0,5 0,5 0,4 0,4 -0,1 -0,4 -0,3
7 Vervoer 116,0 5,1 5,6 6,8 6,8 0,5 0,1 0,4
8 Communicatie 33,0 0,0 0,2 0,5 0,5 0,0 -0,2 -0,1
9 Recreatie en cultuur 81,9 -0,4 1,2 2,4 2,4 -0,2 -0,3 -0,1
10 Onderwijs 5,3 0,6 0,6 0,6 0,6 0,0 0,0 0,0
11 Hotels, cafés en restaurants 60,7 1,2 1,6 1,9 3,2 -0,1 -0,3 -0,1
12 Diverse goederen en diensten 83,3 1,2 1,4 1,6 1,5 0,0 -0,3 -0,2

Inflatie volgens specifieke aggregaten

De globale HICP kan opgesplitst worden in vijf specifieke aggregaten die samen de totale bestedingen vormen.

  • De inflatie voor energieproducten is gestegen ten opzichte van vorige maand. Ze bedraagt in september 27,3% ten opzichte van 24,5% in augustus en 22,1% in juli. Ten opzichte van de voorgaande maand stegen de prijzen gemiddeld met 1,2%. De gemiddelde inflatie van dit aggregaat bedraagt 8,3% voor de laatste twaalf maanden.
  • De inflatie van bewerkte levensmiddelen stijgt van 1,6% in augustus naar 1,8% in september.
  • De inflatie voor de niet-bewerkte levensmiddelen (fruit, groenten, vlees en vis) blijft stabiel. Ze bedraagt in september en augustus -2,3% ten opzichte van -3,6% in juli. Ten opzichte van augustus stegen de prijzen gemiddeld met 0,3%. De gemiddelde inflatie van dit aggregaat bedraagt -0,7% voor de laatste twaalf maanden.
  • De inflatie voor niet-energetische industriële goederen bedraagt in september 1,1% ten opzichte van 6,5% in augustus en -4,3% in juli. Ten opzichte van de voorgaande maand stegen de prijzen gemiddeld met 0,3%.
  • Voor diensten (inclusief huur) bedroeg de inflatie in september 2,0%. Dit is een stijging ten opzichte van augustus, waar de inflatie 1,3% bedroeg. Ten opzichte van vorige maand daalden de prijzen gemiddeld met 0,5%.

De kerninflatie (inflatie zonder energie en onbewerkte levensmiddelen) bedraagt in september 1,7%, dit is een daling ten opzichte van de 2,9% in augustus. De gemiddelde kerninflatie van de laatste 12 maanden is gelijk aan 1,2%. Ten opzichte van vorige maand daalden de prijzen van dit subaggregaat met 0,2%.

Inflatie volgens specifieke aggregaten

Specifieke aggregaten Gewicht (‰) Inflatie op jaarbasis (%) 12 maandelijks gemiddelde (%) Maandelijkse wijziging
jul/21 aug/21 sep/21 sep/21 sep/21
Totaal bestedingen 1.000,0 1,4 4,7 3,8 1,7 -0,1
Energiedragers 95,6 22,1 24,5 27,3 8,3 1,2
Bewerkte levensmiddelen 187,2 1,6 1,6 1,8 1,5 -0,5
Niet-bewerkte levensmiddelen 47,2 -3,6 -2,3 -2,3 -0,7 0,3
Niet-energetische industriële goederen 276,9 -4,3 6,5 1,1 0,6 0,3
Diensten 393,0 1,0 1,3 2,0 1,4 -0,5
HICP zonder energie en onbewerkte levensmiddelen (kerninflatie) 857,2 -0,5 2,9 1,7 1,2 -0,2

Impact van subindices op de inflatie

De grootste positieve impact op de inflatie wordt gerealiseerd door gas met een impact van 0,69 procentpunt. Huisbrandolie en elektriciteit hebben een positieve impact van respectievelijk 0,56 en 0,48 procentpunt. Motorbrandstoffen hebben een impact van 0,46 procentpunt. Tabak heeft een positieve impact van 0,22 procentpunt. Pakketreizen hebben een positieve impact van 0,09 procentpunt.

Subindices met de grootste positieve impact op de inflatie

Subindex Gewicht (‰) Impact op inflatie (%-punt)
2021 sep/21
04.5.2 Gas 17,09 0,69
04.5.3 Huisbrandolie 12,15 0,56
04.5.1 Elektriciteit 35,79 0,48
07.2.2 Motorbrandstoffen 29,59 0,46
02.2.0 Tabak 34,99 0,22
09.6.0 Pakketreizen 4,85 0,09

De negatieve impact op de inflatie was het grootst voor vlees, met een impact van -0,17 procentpunt. Kleding heeft een impact van -0,15 procentpunt. Brood en granen, woninghuur en fruit hebben elk een negatieve impact van -0,13 procentpunt. Telecommunicatie heeft een negatieve impact van -0,12 procentpunt. Verpleging in ziekenhuis heeft een negatieve impact van -0,10 procentpunt. Tot slot hebben ook zuivelproducten een negatieve impact van -0,09 procentpunt.

Subindices met de grootste negatieve impact op de inflatie

Subindex Gewicht (‰) Impact op inflatie (%-punt)
2021 sep/21
01.1.2 Vlees 47,4 -0,17
03.1.2 Kleding 40,16 -0,15
01.1.1 Brood en granen 34,58 -0,13
04.1.0 Woninghuur 80,4 -0,13
01.1.6 Fruit 12,48 -0,13
08.3.0 Telecommunicatie 30,62 -0,12
06.3.0 Verpleging in ziekenhuis 38,71 -0,1
01.1.4 Zuivelproducten 21,32 -0,09

Vergelijking tussen België en de buurlanden

Aangezien de definitieve HICP voor onze buurlanden pas later wordt bekend gemaakt, kan er slechts een vergelijking gemaakt worden op basis van de eerste snelle inflatieraming van de HICP (HICP flash estimate) van september. Deze inflatie bedroeg in september in België 3,8%. Ze daalt daarmee ten opzichte van de 4,7% in augustus. Nederland tekende een inflatie op van 2,9% in september. Dit is een stijging ten opzichte van de 2,7% in augustus. In Frankrijk bedroeg de inflatie in september 2,7% ten opzichte van 2,4% inflatie in augustus. In september bedroeg de inflatie in Duitsland 4,1%, een stijging ten opzichte van 3,4% in augustus.

Grafiek_5

Aangezien Eurostat de geharmoniseerde consumptieprijsindexcijfers met constante belastingvoet voor september nog niet publiceerde, is augustus de recentste maand om mee te kunnen vergelijken. De inflatie op basis van de HICP-CT bedroeg in België in augustus 4,4%, ze steeg daarmee ten opzichte van de 1,1% in juli. De sterke schommeling tussen juli en augustus is het gevolg van de verschuiving van de solden vorig jaar van juli naar augustus. In augustus bedroeg deze inflatie in Duitsland 1,6%, een stijging ten opzichte van de 1,3% in juli. In Frankrijk steeg de inflatie tot 2,2% ten opzichte van 1,4% in juli. In Nederland steeg de inflatie in augustus naar 2,6%, in juli bedroeg de inflatie nog 1,3%.

Grafiek_6


[1] Naast de nationale consumptieprijsindex (CPI) berekent Statbel ook een Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex (Harmonized Index of Consumer Prices, HICP). De HICP maakt een vergelijking tussen het inflatiepeil van de lidstaten van de Europese Unie mogelijk. De toegepaste bestedingsoptiek en methoden zijn daartoe zo goed mogelijk gecoördineerd en in Europese regelgeving vastgelegd. De resultaten van de CPI en de HICP zijn niet gelijk. Dat komt vooral door een andere weging en samenstelling van het pakket goederen en diensten waarop deze indices zijn gebaseerd.

Tevens wordt de HICP gebruikt door de Europese Centrale Bank voor haar monetair beleid. Verder wordt de HICP gebruikt om te bepalen in hoeverre een lidstaat voldoet aan de inflatiecriteria bepaald in het Verdrag betreffende de Europese Unie.

Enkele verschilpunten tussen de HICP en de huidige CPI:

  • De weging van het pakket aan goederen en diensten in de HICP is hoofdzakelijk gebaseerd op de nationale rekeningen. Op de lagere gedetailleerde niveaus wordt gebruikt gemaakt van het huishoudbudgetonderzoek. De CPI gebruikt hoofdzakelijk het huishoudbudgetonderzoek op alle niveaus.
  • De referentiepopulatie van de HICP bestaat uit private huishoudens (incl. toeristen in België) en bewoners in institutionele huishoudens (o.a. rusthuizen en instellingen). Voor de CPI is dit momenteel privé huishoudens met een referentiepersoon onder een maximale leeftijd.
  • In de HICP wordt een binnenlands bestedingsconcept gehanteerd, dit zijn bestedingen gedaan in België door de referentiepopulatie. Voor de CPI wordt een nationaal bestedingsconcept gehanteerd, dit zijn bestedingen gedaan door de referentiepopulatie ongeacht de locatie.
  • Voor de HICP wordt geen seizoenscorrectie toegepast, voor de CPI wordt dit gedaan voor buitenlandse reizen en vakantiedorpen.
  • De solden werden in de CPI geneutraliseerd, in de HICP worden deze in de maand opgenomen.
  • Voor huisbrandolie wordt de huidige prijs gebruikt in de berekening van de HICP. In de berekening van de CPI wordt een gewogen 12-maandelijks gemiddelde gehanteerd.

[2]De HICP-CT wordt op dezelfde wijze berekend als de gewone HICP, in deze index worden de prijzen echter berekend op basis van constante belastingtarieven. Deze index geeft dan ook de theoretisch potentiële impact weer van wijzigingen in de indirecte belastingtarieven (zoals de btw of accijnzen) op de gemeten inflatie. Het betreft hier echter een theoretische impact omdat verondersteld wordt dat de belastingwijzigingen meteen en volledig worden doorgerekend in de prijzen die door consumenten betaald worden.

[3]De bijdrage tot inflatie van een bepaalde productgroep geeft weer hoeveel van de verandering van de totale bestedingen te wijten is aan de prijsverandering van deze productgroep.

[4]De inflatie op jaarbasis meet de prijswijziging tussen de huidige maand en dezelfde maand van het voorgaande jaar. Een 12-maandelijks gemiddelde vergelijkt de gemiddelde HICP van de laatste 12 maanden met het gemiddelde van de voorgaande 12 maanden. Een maandelijkse wijziging vergelijkt de prijsniveaus van de laatste twee maanden.

[5] De impact op de inflatie toont de wijziging van de inflatie door het opnemen van de subindex in de HICP. De impact houdt niet alleen rekening met het gewicht van de subindex, maar ook of de inflatie van de subindex hoger of lager is dan deze van het geheel aan bestedingen (globale HICP).

Tabel 1
Grafiek
Content
Tabel 2
Tabel 3
Tabel 4

Doel en korte beschrijving

De geharmoniseerde consumptieprijsindex (HICP) is een economische indicator die als doel heeft de prijsevolutie van goederen en diensten, gekocht door huishoudens, doorheen de tijd te meten. De HICP maakt dan ook een vergelijkbare meting van inflatie mogelijk in de eurozone, de EU, de Europese Economische Ruimte en voor alle andere landen inclusief kandidaat Lidstaten voor de Europese Unie. De HICP wordt berekend op een geharmoniseerde wijze en op basis van gemeenschappelijke concepten. De HICP is de officiële maatstaf van de inflatie in de eurozone om de Europese Centrale Bank in staat te stellen haar monetair beleid te voeren.

Populatie

Uiteindelijke gezinsuitgaven van gezinnen die op Belgisch grondgebied wonen.

Frequentie

Maandelijks.

Timing publicatie

Resultaten beschikbaar 15 dagen na de referentieperiode

Definities

Geharmoniseerde prijsindex (GICP) : Het geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen (GICP) werd in 1997 opgericht om over een vergelijkbare meting van de inflatie tussen de deelnemende landen uit de toekomstige eurozone te beschikken. Sinds het begin van de euro is het GICP één van de belangrijkste meetinstrumenten van de Europese Centrale Bank (ECB) bij het voeren van haar monetaire beleid. De opgenomen prijzen zijn de prijzen zoals ze werkelijk door de consumenten worden gedragen inclusief bv. de belastingen op de producten, zoals de belasting op de toegevoegde waarde, en houden rekening met de koopjesperiodes.

Inflatie : Inflatie wordt gedefinieerd als de verhouding tussen de waarde van het indexcijfer van de consumptieprijzen van een gegeven maand en het indexcijfer van dezelfde maand het jaar voordien. De inflatie meet dus het tempo waarin het algemene niveau van de prijzen evolueert.

COICOP ; COICOP is een nomenclatuur ontwikkeld door de Verenigde Naties welke tot doel heeft om individuele consumptie uitgaven van gezinnen te classificeren volgens gebruiksdoel.

Geharmoniseerd indexcijfer met constante belastingvoeten : Het geharmoniseerd indexcijfer van de consumptieprijzen met constante belastingvoeten is afgeleid van de HICP en wordt berekend door het niveau van indirecte belastingen (hoofdzakelijk accijnzen en BTW) constant te houden ten opzichte van het niveau dat in december van het jaar voordien werd waargenomen. Dit indexcijfer laat toe het maximum effect op de inflatie te meten bij wijzigingen in de belastingen door te veronderstellen dat deze rechtstreeks en integraal worden doorberekend op de eindprijs die wordt betaald door de consumenten.

Weging : Gewicht in de korf van goederen en diensten bepaald door de resultaten van de nationale rekeningen (uitgaven optiek) en die van het huishoudbudgetonderzoek.

Inflatie met constante belastingvoeten : Inflatie wordt gedefinieerd als de verhouding tussen de waarde van het indexcijfer van de consumptieprijzen van een gegeven maand en het indexcijfer van dezelfde maand het jaar voordien. De inflatie meet dus het tempo waarin het algemene niveau van de prijzen evolueert.

Metadata