Sterfte

Voorlopige sterftecijfers 2020 per gemeente

Bevolking
Voorlopige sterftecijfers 2020 per gemeente

Statbel, het Belgische statistiekbureau publiceert een overzicht van de voorlopige sterftecijfers voor het jaar 2020, voor alle doodsoorzaken. De sterftecijfers zullen ook in 2021 wekelijks worden geüpdatet. Ook Sciensano publiceert vandaag meer uitgebreide cijfers over Covid-gerelateerde sterfte.

Sterfte en oversterfte 

In 2020 werden voorlopig iets meer dan 127.000 overlijdens geregistreerd. Dat zijn zo'n 18.000 overlijdens (17%) meer dan in 2019 en 16% meer dan het gemiddelde voor de periode 2017-2019. Dit percentage is een vergelijking van de waargenomen overlijdens, en brengt de evolutie van de bevolkingsstructuur niet mee in rekening. Een meer diepgaande analyse van de oversterfte volgens bevolkingsstructuur wordt opgesteld door Sciensano. 

Verschillen per regio 

Achter de algemene sterftecijfers gaan regionale verschillen schuil. Tegenover het gemiddelde aantal overlijdens 2017-2019 steeg het aantal overlijdens in België in 2020 met 16%, in het Vlaams Gewest met 13%, in het Waals Gewest met 19% en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met 23%.  

Totaal aantal overlijdens  2017  2018  2019  2020  Gemiddelde 2017-2019 versus 2020 
België  109.629  110.645  108.745  127.134  16% 
Vlaams Gewest  62.530  63.397  62.420  70.880  13% 
Waals Gewest  38.068  38.329  37.409  45.249  19% 
Brussels Hoofdstedelijk Gewest  9.031  8.919  8.916  11.005  23% 

Cijfers per gemeente 

Statbel publiceert verder ook de voorlopige sterftecijfers per gemeente.

Daaruit zien we op het eerste zicht geen grote impact van de bevolkingsdichtheid op de oversterfte. Een gemeente als Sint-Joost-ten-Node, met de hoogste bevolkingsdichtheid van het land (23.358 inwoners per km²) heeft  een vergelijkbare oversterfte als  bijvoorbeeld Gingelom met een bevolkingsdichtheid van 148 inwoners per km². Ook gemeenten waarvan inwoners een lager gemiddeld fiscaal inkomen hebben, zijn niet meer getroffen dan gemeenten met een hoger gemiddeld fiscaal inkomen. De verschillende bevolkingsstructuur tussen de gemeenten kan mogelijk een rol spelen, al zijn de effecten ook daar niet meteen zichtbaar. Ook als we kijken naar de oversterfte bij gemeenten met een hogere aandeel van 85-plussers, zien we niet meteen een markant effect. In alle figuren hieronder zien we immers een bijna horizontale trendlijn (horizontaal aan de X-as). Het bevestigen van dit soort hypothesis vergt echter verdergaand wetenschappelijk onderzoek. 

Historische data sinds 1840 

In de publicatie van Statbel vindt u verder ook de historische data, met sterftecijfers per maand sinds 1840. In 2020 zijn de sterftecijfers het hoogst in de maanden april (15.518 overlijdens) en november (14.032 overlijdens). Voor beide maanden geldt dat sinds 1840 nooit zo’n hoog maandelijks sterftecijfer werd opgetekend. Als we naar het totaal aantal overlijdens op jaarbasis kijken, dan komt 2020 op de 6de plaats in deze historische dataset: 

JAAR  TOTAAL aantal overlijdens Totale bevolking op 01/01 Brutosterftecijfer (in promille)
1940 133.718 8.396.276 15,9
1892 133.693 6.136.444 21,8
1944 131.188 8.246.826 15,9
1900 129.046 6.744.532 19,1
1891 128.786 6.136.444 21,0
2020 127.134 11.492.641 11,1

Deze vergelijking met bevolkingscijfers en waargenomen sterftecijfers houdt geen rekening met de bevolkingsstructuur. Verder wetenschappelijk onderzoek moet uitwijzen wat de impact is van de bevolkingsstructuur op deze sterftecijfers. 

Aantal overlijdens in de maand april 

JAAR  April
2020 15.518
1883 12.204
1891 12.010
1900 11.415
1944 11.334

Aantal overlijdens in de maand november 

JAAR November
2020 14.032
1944 10.445
1977 10.403
1908 10.378
1941 10.229

Brutosterftecijfer 

Het brutosterftecijfer is de verhouding, uitgedrukt in promille, tussen het aantal overlijdens en de  bevolking in het beschouwde jaar. Sinds de jaren 90 daalt dit brutosterftecijfer jaarlijks. In 2019 bedroeg dat 9,5 promille. Dat brutosterftecijfer maakt in 2020 een sterke stijging, naar 11,1 promille.  

 

Noot: de voorlopige sterftecijfers die Statbel vandaag publiceert zijn een herwerking van de wekelijkse cijfers die doorheen 2020 werden gepubliceerd. Een beperkt aantal overlijdens waarvan de registratie langer duurde dan gemiddeld werd gerecupereerd. Dit is een fenomeen dat samenhangt met de structuur van de wekelijkse analyse en met het registratieproces en staat los van de coronacrisis. In juni 2021 wordt een definitief cijfer gepubliceerd, samen met de officiële bevolkingscijfers op 01/01/2021. 

Doel en korte beschrijving

De sterftestatistiek wordt opgesteld uitgaande van gegevens uit het Rijksregister van de natuurlijke personen (RRNP). Hiermee kan de statistiek van de doodsoorzaken, waarvan de bron wordt gevormd door de formulieren van de burgerlijke stand, worden geconsolideerd. Deze statistiek splitst de overlijdens van in België verblijvende personen uit volgens geslacht, gemeente van verblijf (arrondissement, provincie en gewest), maand van overlijden, burgerlijke staat en nationaliteit (Belgische of vreemde). Voorts kan hiermee het bruto-sterftecijfer worden berekend, d.i. de verhouding tussen het aantal overlijdens tijdens het jaar en het inwonertal halverwege dat jaar..

Populatie

Inwoners van België

Frequentie

Jaarlijks.

Timing publicatie

Resultaten beschikbaar 9 maanden na de referentieperiode

Definities

Leeftijd : Leeftijd gemeten in verlopen jaren op 1 januari.

Maand van overlijden : Maand van overlijden, gehaald uit de overlijdensdatum

Sterftecijfer : Bruto-sterftecijfer (Verhouding tussen het aantal overlijdens en het gemiddelde bevolkingscijfer van het beschouwde jaar)

Geslacht ; Geslacht van de overledene

Nationaliteit : Nationaliteit (Belgische of vreemde) van de overleden persoon (op 1 januari van het beschouwde jaar).

Burgerlijke staat : Burgerlijke staat van de overledene

Metadata

Sterfte.pdf