Sterftetafels en levensverwachting

Een sterftetabel is een tabel die weergeeft hoe de sterfte evolueert naargelang de leeftijd. De tabel geeft hoofdzakelijk voor elke leeftijd (bijvoorbeeld van 0 tot 105 jaar en ouder) het sterfterisico (of sterftequotiënt), de overlevingskans, het aantal overlijdens in een fictieve generatie en de levensverwachting. De tabel kan worden opgesteld voor een generatie, die werd gevolgd van de geboorte tot het overlijden van het laatste lid (longitudinale tabel) of voor een bevolking waarvan de sterftevoorwaarden over een of meerdere jaren worden bestudeerd (momenttabel). Het sterfterisico kan worden berekend tussen 1 januari van twee opeenvolgende jaren (de tabel is dan in verstreken leeftijden) of tussen twee verjaardagen (de tabel is dan in exacte leeftijden). De levensverwachting wordt op elke leeftijd berekend, net zoals het rekenkundige gemiddelde van de leeftijd bij overlijden in de fictieve generatie van de tabel, met aftrek van de reeds geleefde jaren. De levensverwachting bij de geboorte, ook gemiddelde levensduur genoemd (en als e0 aangeduid), is de synthetische indicator die het vaakst wordt gebruikt om een sterftetabel samen te vatten. Ze wordt opgevat als het gemiddelde aantal jaren dat een pasgeborene verwacht wordt te leven wanneer die heel zijn of haar leven de sterfterisico's van de tabel kent. In een momenttabel is dat gemiddelde leven een fictieve maat die met geen enkele reële situatie van iemand uit de effectieve bevolking overeenkomt, maar die een goede aanwijzing vormt van het gezondheidsniveau in het land, voor het jaar waarin de tabel werd opgesteld.

De sterftetabellen die de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie opstelt en publiceert zijn bruto momenttabellen (niet afgevlakt of afgerond), die alleen rekening houden met sterfte (en niet met migratie) en ofwel in exacte leeftijd (XLS, 938.5 Kb) ofwel in verstreken leeftijd (XLS, 792 Kb) worden opgesteld. Een jaartabel wordt opgesteld, voor elk geslacht en voor beide geslachten samen, op nationaal en gewestelijk niveau en met onderscheid tussen de Belgische en de buitenlandse bevolking (volgens huidige nationaliteit). Op provinciaal niveau worden de tabellen driejaarlijks berekend om het effect van de kleine aantallen te reduceren die de evolutie van de quotiënten per leeftijd aanzienlijk kunnen beïnvloeden. De tabellen op provinciaal niveau zijn momenteel alleen beschikbaar in verstreken leeftijd.

Sinds 1988 worden de gegevens voor het berekenen van de sterftetabellen - overlijdens, bevolking op 1 januari of geboortes - gehaald uit het Rijksregister der Natuurlijke Personen (RR). Het beperken tot één bron waarborgt een zekere coherentie van de resultaten. Voordien waren de sterftetabellen gebaseerd op de volkstellingen en gebruikten ze meerdere jaren van overlijdens in de registers van de burgerlijke stand of de loop van de bevolking. Hoewel de eerste tabellen op basis van het RR eveneens meerjaarlijks waren (1988-90, 1991-93), wordt er sinds 1994 een aantal jaarlijkse tabellen elk jaar berekend. Die reeks wordt hier weergegeven en zal geleidelijk worden aangevuld, zowel in verstreken leeftijd als in exacte leeftijd (zie Toelichting te verschijnen bij Metadata). De tabellen in exacte leeftijd zijn diegene die actuarissen gebruiken voor hun werk, in het bijzonder voor de kost van de lijfrente; de tabellen in verstreken leeftijd worden gebruikt in de bevolkingsvooruitzichten om het aantal overlevenden op elke leeftijd op 1 januari van het volgend jaar te voorspellen.

In de toekomst zullen nieuwe evoluties in het gebruik van het RR het de ADSEI mogelijk maken om een sterftetabel per burgerlijke staat (ongehuwd, gehuwd, weduw(naar) of gescheiden) op te stellen, terwijl onderzoekers van verschillende universiteiten werken aan een sterftetabel per socio-economisch niveau (bijvoorbeeld per opleidingsniveau).

Digilib: Om van de tabel met verstreken leeftijden, gebruikt voor de bevolkingsvooruitzichten, naar een tabel met exacte leeftijden te gaan, zoals actuarissen en demografen die vaak gebruiken, werd er een eenvoudige techniek ontwikkeld die op het volgende adres beschikbaar is:

http://statbel.fgov.be/nl/modules/digibib/bevolking/1696_sterftetafel_van_verstreken_leeftijden_naar_exacte_leeftijden.jspExterne link

Evolutie van de levensverwachting bij de geboorte, van sterftetafels in exacte leeftijd, 1880-2013

Downloadbare bestanden

Eurostat

Persberichten

Jaar1997199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013

België
Totaal77,4177,6677,7978,0978,1778,3278,9779,0579,3879,5379,5979,8480,0580,3580,2680,47
Mannen74,1574,3774,5874,9275,0875,3575,9776,1476,5176,7476,7777,1577,3677,7577,6177,94
Vrouwen80,5780,8880,9281,1781,1981,1981,8681,8682,1582,2182,3282,4382,6482,8582,8382,93
Verschil tussen de levensverwachting bij de geboorte van vrouwen en mannen+6,42+6,51+6,34+6,25+6,11+5,84+5,89+5,72+5,64+5,47+5,55+5,28+5,28+5,10+5,21+4,99

Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Totaal77,4877,6177,9478,0378,0678,1178,8779,0479,1279,5879,4379,6579,9780,5779,9580,42
Mannen73,8374,0074,6274,8474,8175,2575,7975,9976,4076,6776,6476,7476,9278,3277,3977,76
Vrouwen80,7680,9180,8980,8681,0080,6281,6081,7681,4982,1481,9182,2382,7382,4682,2482,79
Verschil tussen de levensverwachting bij de geboorte van vrouwen en mannen+6,93+6,91+6,27+6,02+6,19+5,37+5,81+5,77+5,09+5,47+5,27+5,49+5,81+4,14+4,85+5,03

Vlaams Gewest
Totaal78,1978,3678,4978,8978,9579,1579,7779,8880,2380,3880,4780,6680,8981,2081,1081,30
Mannen75,1275,3675,5175,9476,1076,4277,0777,2277,5877,7977,9078,1478,4578,7178,6878,92
Vrouwen81,2381,3381,4381,8081,7681,8282,3982,4682,8282,8882,9883,1283,2783,6283,4783,62
Verschil tussen de levensverwachting bij de geboorte van vrouwen en mannen+6,11+5,97+5,92+5,86+5,66+5,40+5,32+5,24+5,24+5,09+5,08+4,98+4,82+4,91+4,79+4,70

Waals Gewest
Totaal76,0176,4376,5076,6776,8176,9077,5477,5777,9177,9978,0478,4078,5278,7378,8078,97
Mannen72,5372,7272,9173,1173,3173,4674,0274,2374,5974,8274,7575,4475,4575,7675,7076,14
Vrouwen79,3880,1080,0380,1680,2580,2680,9880,8281,1481,0581,2681,2481,4881,6081,8381,71
Verschil tussen de levensverwachting bij de geboorte van vrouwen en mannen+6,85+7,38+7,12+7,05+6,94+6,80+6,96+6,59+6,55+6,23+6,51+5,80+6,03+5,84+6,13+5,57

Volgens de jaarlijkse sterftetafels, in verstrekenen leeftijden. Berekeningen gebaseerd op cijfers van het Rijksregister.