De socio-economische structuren van België

Deze monografie heeft als doel de gegevens van de socio-economische enquête van 2001 over de werkgelegenheid zo grondig mogelijk te exploiteren. Deze enquête is een unieke gegevensbron om de evolutie van de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt te begrijpen, omdat verscheidene individuele variabelen gekruist kunnen worden: soorten beroepsbevolking, beroepen, activiteitssectoren, leeftijd, geslacht, diploma’s, woonplaats, werkplaats... Niettegenstaande problemen met de kwaliteit van de gegevens is de socio-economische enquête toch een zeer waardevol instrument omdat ze gegevens bevat die geen enkele andere bron levert en vooral, door de mogelijkheid die ze biedt om gegevens op individueel niveau te kruisen. Deze enquête belicht dus belangrijke economische uitdagingen die het gevolg zijn van de grote socioeconomische evolutie van de Belgische ruimte. Ze werpt bijvoorbeeld een uniek licht op de werkloosheid door het beroepsstatuut te kruisen met de woonplaats en het opleidingsniveau. Ze laat ook toe de grote evolutietendensen van de werkgelegenheid te evalueren, vooral de flexibilisering van de arbeid en het verband met de vervrouwelijking ervan. De geografie van het economische dynamisme wordt dikwijls in verband gebracht met de sectorale structuur van de plaatselijke economie, maar de gegevens van de enquête tonen daarenboven de interne sectorale heterogeniteit, zoals bijvoorbeeld tussen de beslissings- en de uitvoeringscentra en de diensten aan personen. De auteurs benadrukken ook dat de sociale impact van de economische evolutie van de grote werkgelegenheidscentra - die veel verder dan dit centrum reikt en invloed heeft op de ganse invloedssfeer - enkel door de socio-economische enquête op een exhaustieve en betrouwbare basis te bevatten is. De socio-economische enquête is uiterst waardevol, niet alleen omdat ze exclusieve gegevens bevat maar vooral omdat ze de mogelijkheid biedt om deze gegevens op individueel niveau te kruisen. Zo kan men het niveau van het diploma kruisen met de tewerkstellingssector, het beroep, de woonplaats... Ruime aandacht gaat naar de kruising tussen woon- en werkplaats, evenals naar de verplaatsingen en de structurering van de ruimte die er het gevolg van zijn. Tegenwoordig vinden we in andere bronnen ook de werkgelegenheid naar plaats van tewerkstelling (RSZ, RSVZ) of woonplaats (kruispuntbank). De verbinding tussen beide is echter niet mogelijk omdat de bedrijven gelokaliseerd zijn op hun maatschappelijke zetel en niet waar de activiteit uitgeoefend wordt. Nochtans verschaft dit verband belangrijke inlichtingen over het beheer van de ruimte en de invloed van de economische politiek. Hierdoor kan men bijvoorbeeld het effect van de evolutie van de tewerkstelling in de belangrijkste werkgelegenheidscentra vaststellen. Een bedrijfssluiting heeft inderdaad niet enkel negatieve gevolgen in de vestigingsplaats zelf, maar in heel het gebied waar het bedrijf werknemers rekruteert: de sociale gevolgen van de economische evolutie, in het bijzonder op het vlak van werkloosheid, kunnen op die manier geëvalueerd worden door de band tussen woon- en werkplaats. Zo kan men ook het effect van de economische politiek op lokaal vlak inschatten. Deze publicatie is het resultaat van het onderzoeksproject “Monografie Werkgelegenheid” dat gefinancierd werd door Federaal Wetenschapsbeleid in het kader van het onderzoeksprogramma “ATLAS : Valorisatie van de resultaten van de Sociaal-Economische Enquête 2001”.